Tuin op het zuiden: hoeveel zon, en wat zet je in de tekst

Een tuin op het zuiden krijgt bij een rijwoning de meeste zon op het terras, maar niet de hele dag en in december soms helemaal niet. Wat telt zijn de kant, de uren, de dag en wat er in de weg staat, en dat hoort ook in de woningtekst. De cijfers hieronder zijn berekend met de code van onze zonnestand-tool, op de zonneformules van NOAA.

Wat betekent een tuin op het zuiden?

De achtertuin ligt aan de zuidkant van het huis: de achtergevel kijkt naar het zuiden, de voorgevel dus naar het noorden. Zo lees je het af: ga bij de tuindeur staan en kijk recht naar buiten.

"Ligging" heeft in de makelaardij twee betekenissen. In de woningtekst is de ligging de buurt en de afstanden. Bij de kenmerken in Funda-advertenties zie je vaak apart "Ligging tuin", in de vorm "Gelegen op het zuiden". Dat tweede is de windrichting.

Bij een doorzonwoning, met ramen voor en achter, heeft één kant altijd de zon zolang die schijnt.

Hoeveel uur zon per ligging?

Dit zijn de uren directe zon op een gevel met vrije horizon, in Amsterdam, 2026, berekend met de code van de tool.

Vier dingen vallen op.

• In juni krijgt zuid minder uren dan zuidoost en zuidwest. De zon komt dan op ten noorden van het oosten (48°) en gaat onder ten noorden van het westen (312°).
• De middag komt later dan je denkt. De zon staat op haar hoogst om 13.42 uur op 21 juni en om 12.38 uur op 21 december: zomertijd en de lengtegraad schuiven de zonnemiddag op. Wie om 12 uur kijkt, kijkt te vroeg.
• Dit is een bovengrens. Het gaat om een muur met niets ervoor. Een tuin krijgt minder, dat zie je hierna.
• Waar in Nederland je zit, maakt weinig uit. Op 21 december staat de zon om de middag 13,4° hoog in Groningen, 14,3° in Amsterdam en 15,8° in Maastricht. Zuid krijgt er 7,4, 7,6 en 7,9 uur.

Dit diagram geldt voor Amsterdam, van bovenaf gezien, met het noorden boven; het midden is recht boven je. Oranje is 21 juni, blauw is 21 december, de gestippelde grijze boog is 20 maart. De getallen zijn lokale klokuren op de 24-uursklok, dus 15 is 15.00 uur. De letters zijn de internationale windrichtingen: N = noord, E = oost, S = zuid, W = west.

Zon in tuin berekenen: de schaduw van huis en schutting

Een tuin is geen muur. Het huis, de schutting en de huizen erachter nemen zon weg, en dat kun je met een meetlint narekenen. Op het hoogste punt van de dag is de schaduw zo lang als de hoogte maal een factor. Voor Amsterdam:

De rest van de dag staat de zon lager en is de schaduw langer.

Wat dat betekent, laat een rekenvoorbeeld zien. Het is onze eigen som op de zonnestanden van de tool, met deze maten: een tussenwoning in Amsterdam, tuin 6 m breed en 10 m diep, schutting 2 m rondom, goot 6 m en nok 9 m (4,5 m achter de gevel), dezelfde huizen aan de achterkant op 20 m. Gemeten op zithoogte, 1,2 m. Dit zijn de uren zon:

Wat je daaruit leest:

• Zuid: op het terras in juni van 8.10 tot 19.16 uur. Op 21 december is er in dit voorbeeld geen zon op het terras: de nok van de achterburen houdt de lage zon tegen.
• West: op het terras in juni van 12.14 tot 19.42 uur, niet tot de 22.04 uur uit de tabel met de gevels. De achterburen staan nu in het westen. "Avondzon tot laat" hangt af van wat daar staat.
• Noord is geen dode tuin: in juni 13 uur in het midden, 7,6 uur op het terras (tot 11.00 en vanaf 16.26 uur). Op 20 maart ligt het midden nog in de schaduw, maar 8 m van de gevel krijgt al 8,8 uur. Wie bij een tuin op het noorden het terras achterin legt, heeft van het voorjaar tot het najaar zon, en mist die juist bij het huis.
• Een diepe tuin of een laag huis verandert alles. Een aanbouw, schuur of boom ook. Reken daarom de eigen maten na.

De zon in tuin berekenen begin je dus met de tool, voor de uren en tijden van die plek en die kant. Daarna trek je de schaduw eraf.

Welke ligging is het beste?

Er is geen winnaar: het hangt af van wanneer je buiten zit. De tijden hieronder zijn die van het terras in ons voorbeeld, op 21 juni.

• Tuin op het zuiden: zon van 8.10 tot 19.16 uur, de langste dag buiten.
• Zuidwest: van 10.36 tot 20.16 uur, later op de dag.
• Tuin op het westen: van 12.14 tot 19.42 uur, voor wie na het werk buiten zit.
• Oost: van 7.44 tot 15.12 uur, ontbijt in de zon.
• Tuin op het noorden: tot 11.00 en vanaf 16.26 uur, en achterin de tuin veel meer.

Binnen telt het ook, want de tuinkant is vaak de woonkamerkant. De Handreiking hitte in bestaande woningen (NKWK, Klimaatbestendige Stad, februari 2023) zegt: "Een oriëntatie op het oosten en westen zijn het meest ongunstig vanwege de lage stand van de zon". En: "Een overstek is vooral effectief voor ramen op het zuiden, omdat de zon midden op de dag hoog staat."

Onze eigen som laat het zien, voor een overstek van 1,2 m op 21 juni. Op het westen blijft om 18.00 uur 0,8 m van het raam in de schaduw en om 20.00 uur 0,4 m. Op het zuiden is dat om 13.42 uur 2,2 m. Vermeld dus buitenzonwering als die er is. De handreiking geeft binnenzonwering "een veel kleiner effect". Gaat het om een appartement, check dan de regels van de VvE voordat je zonwering als mogelijkheid noemt.

Hoeveel zon is genoeg? De lichte TNO-norm

"Er bestaan geen wettelijke normen en eisen met betrekking tot de bezonning", schrijft een studie voor de gemeente Westland uit 2014. Gemeenten toetsen nieuwbouwplannen vaak aan de lichte TNO-norm: minimaal 2 uur per dag zon op het midden van de vensterbank in de woonkamer, van 19 februari tot en met 21 oktober. Een studie uit Den Haag, ook uit 2014, schrijft dat gemeenten met eigen bezonningseisen die meestal op de lichte TNO-norm baseren.

Die norm gaat over de woonkamer, niet over de tuin. Voor jou als makelaar: komt er nieuwbouw naast de woning, vraag dan bij de gemeente of er een bezonningsstudie is en welke norm ze nu gebruikt. Zo'n studie laat per datum en per uur de schaduw op de gevels zien.

De controle voor je iets opschrijft

1. Noem de plekken die tellen: terras, midden van de tuin, balkon of dakterras, woonkamerramen.
2. Lees de richting af bij de tuindeur, recht naar buiten. Het kompas van een telefoon wijst naar het magnetische noorden, en volgens NOAA is dat waarschijnlijk niet het ware noorden: controleer het op een kaart. Schrijf zuidwest als het zuidwest is.
3. Haal de uren op. Open de gratis zonnestand-tool van Vistura, zonder account, kies de plek en de kant, en lees de uren en tijden voor 21 juni, de equinox, 21 december en vandaag. "Alle acht kanten" vergelijkt de hele woning.
4. Meet wat in de weg staat: tuindiepte, schutting, goot van het eigen huis, afstand en hoogte van de achterburen, aanbouw, schuur, bomen. Pas de factor toe. De uren van de tool gelden "zonder gebouwen, bomen of heuvels ervoor", dus deze stap maakt je tekst kloppend.
5. Vraag de verkoper tot hoe laat de zon op het terras staat, in juni en in september. Kom als het kan op dat uur.
6. Bewaar je notitie: richting, dag, uren, wat de zon tegenhoudt. Dat is je antwoord als een koper ernaar vraagt.

Wat zet je in de woningtekst en op Funda?

"Tuin op het zuiden" is een goed begin, maar geen antwoord op de vraag van de koper. Vervang de bijvoeglijke naamwoorden door wat je hebt nagekeken.

Dit zijn voorbeelden. De tijden zijn die van Amsterdam; 14 juni, 12 december en de tuindieptes zijn verzonnen om de vorm te laten zien. Jouw tijden komen uit de tool en van je bezoek.

De regels erachter:

• Vul bij "Ligging tuin" de richting in die je hebt afgelezen, niet de gunstigste afgerond. Kijk in Funda Desk of je CRM hoe het veld in jouw systeem heet.
• Zeg kant, uren en dag. Zeg "berekend" als het berekend is, en "gezien" alleen als je er was.
• Beloof geen besparing op de energierekening.
• Noem de woning, niet wie erbij past. In ons artikel over de woningtekst lees je waarom "ideaal voor starters" niet kan.
• Houd een korte versie achter de hand: "Tuin op het ZW, zon op het terras tot de avond."

Zo laat je het zien

Foto's op het goede uur

De tool geeft de tijden voor de dag van de fotosessie. Binnen blijft de regel uit ons artikel over woningfoto's: fotografeer als de zon niet recht naar binnen schijnt. De tuin fotografeer je als de zon daar is.

Voeg één bewijsfoto toe: het terras met zon, met de kant en het uur in het bijschrift. Bewerk er geen zon bij.

De zonnebaan in een 360°-foto

Laad in dezelfde tool een 360°-foto, of kies "Probeer een voorbeeldkamer". De zonnebaan van de dag staat erover, met de uren, zodat je ziet door welk raam de zon om 15.00 uur in december binnenkomt. Het noorden komt uit de kompasrichting in de foto als die erin staat; anders stel je het in een paar seconden in. De foto blijft op je apparaat. Handig bij een taxatie of een vraag van een koper.

Dit is een voorbeeldkamer in Amsterdam, plat uitgerold zodat de hele 360°-weergave past. Oranje is 21 juni, blauw is 21 december, de getallen zijn lokale klokuren op de 24-uursklok. De letters op de gestippelde horizon: S = zuid, W = west, N = noord, E = oost. In juni staat de zon om 6 uur al op, in het noordoosten, en om 21 uur nog boven de horizon, in het noordwesten. In december blijft ze laag, rond het zuiden.

Een tour, waar de koper in de kamer staat

In een Vistura-tour is elke kamer een 360°-foto, de tuin ook. Zet een "Informatietekst" bij de tuindeur: "Tuin op het zuidwesten. Op 21 juni direct zon tot de avond (berekend), achterburen op 20 m." Een "Voor / na"-punt toont het terras 's ochtends en 's middags. Op Pro en Business vertel je het zelf met een gesproken toelichting in elke kamer, en markeert de plattegrond de huidige kamer. Die abonnementen houden ook onbeperkt tours online, waar Gratis 3 tours tegelijk online heeft. Bekijk de abonnementen.

Voor je publiceert

• Plek benoemd: terras, tuin, balkon.
• Richting afgelezen en op de kaart nagekeken.
• Uren genoemd met de dag erbij.
• Gezegd wat de zon tegenhoudt.
• Foto's gemaakt op het uur dat je noemt.

Laat de koper daarna zelf in de tuin staan: onze gids over de virtuele tour laat zien hoe een Vistura-tour bij de woning past, en de zonnestand-tool geeft je de uren voor de volgende.

Veelgestelde vragen

Is een tuin op het zuiden in de zomer niet te heet?

In ons rekenvoorbeeld staat de zon op 21 juni van 8.10 tot 19.16 uur op het terras. Schaduw maak je zelf: een boom, een parasol, een overkapping. Noem in de advertentie wat er staat.

Hoe laat is de zon weg in een tuin op het westen?

Zonder iets ervoor pas bij zonsondergang, op 21 juni in Amsterdam om 22.04 uur. In ons voorbeeld van een rijtje met achterburen op 20 m is dat rond 19.40 uur. Meet het na of vraag het de verkoper.

Staat de ligging van de tuin verplicht in een advertentie?

We vonden geen regel die dat vraagt. Zet de ligging erin als je ze hebt nagekeken.

Hoe vind ik de ligging zonder kompas?

Zoek de straat op een kaart en kijk welke kant de achtergevel op kijkt. Het noorden staat op de kaart boven.