Zonnestand bij huis en tuin: uren zon per gevel

Een woning, kamer of tuin ligt op de windrichting waar je naar kijkt als je bij het raam naar buiten kijkt. Een tuin op het zuiden ligt aan de zuidkant van het huis, met de achtergevel op het zuiden. In advertenties lees je ook "zonnige achtertuin" of "balkon op het westen".

In Nederland en België staat de zon op de zonnemiddag elke dag van het jaar in het zuiden. Een gevel of tuin op het zuiden krijgt in de winter bijna de hele dag directe zon, als de zon laag staat en het licht diep de kamers in valt. In de zomer staat de zon 's middags hoog en valt het licht steil, dus komt er minder door de ramen.

Op het oosten heb je de ochtendzon tot rond het middaguur; op het westen de middag- en avondzon, die in de zomer laag en tot laat binnenkomt. Op het noorden is er van de herfst tot het voorjaar weinig of geen directe zon. In de zomer komt de zon ten noorden van het oosten op en gaat ze ten noorden van het westen onder, dus een gevel op het noorden krijgt vroeg in de ochtend en laat op de avond scherend zon.

Wat dat in uren is, staat in de tabel: in Amsterdam krijgt een gevel op het zuiden op 21 december ruim zeven en een half uur zon, op het oosten of westen bijna vier, op het noorden geen.

De cijfers van de tool zelf voor Amsterdam, voor een muur met een vrije horizon ervoor. Een echte woning krijgt minder waar gebouwen, bomen of een dijk de lage zon tegenhouden.

• Meet het ter plekke: ga bij de hoofdramen of de tuindeur staan, kijk naar buiten en lees de richting af met een kompas of met deze tool. Schrijf op wat je hebt gemeten, bijvoorbeeld "woonkamer en tuin op het zuidwesten".
• Noem de uren zon met de dag erbij: "op 21 december ongeveer 7 uur directe zon op de woonkamerramen". Zeg dat ze berekend zijn voor een vrije horizon; houdt het huis aan de overkant de winterzon tegen, vertel dan wat de koper aantreft.
• Laat het zien in de tour: in een 360°-tour vertelt een informatietekst bij het raam de koper wanneer de zon binnenkomt, in de kamer waar hij kijkt.
• Maak de 360°-foto's als het licht de woning laat zien zoals ze is: een woonkamer met zon op de vloer zegt een koper meer dan welke zin ook.

• Open deze pagina op je telefoon bij de bezichtiging, gebruik je locatie en stel elke gevel in met het kompas van je telefoon bij het raam.
• Kijk wat er voor de ramen staat: huizen aan de overkant, bomen, een dijk. In de winter staat de zon laag, en een gebouw dat ver weg lijkt kan haar urenlang tegenhouden.
• Denk aan de kamers die je gebruikt op de momenten dat je ze gebruikt: de keuken 's ochtends, de woonkamer en het balkon aan het eind van de middag, de slaapkamers 's avonds.
• Kom als het kan op een ander tijdstip terug, of vraag om foto's van 's ochtends en 's middags.

De zonnestand komt uit de formules van de zonnecalculator van de NOAA, naar Astronomical Algorithms van Jean Meeus: ongeveer een minuut voor zonsopkomst en zonsondergang en een fractie van een graad voor de richting van de zon. De tijden staan in de tijdzone van de plek, met zomertijd, uit de tijdzonegegevens van je browser.

De uren zon tellen de tijd dat de zon boven de horizon en voor de muur staat. Ze gelden voor een vlakke, vrije horizon: lees ze als wat de gevel krijgt zonder gebouwen, bomen of heuvels ervoor. Het kompas van een telefoon wijst naar het magnetische noorden, dat in Nederland een paar graden van het ware noorden ligt. De tool rekent met het ware noorden.